Het Sociaal Cultureel Rapport uit 2004 bracht verwachtingen en voorspellingen samen over allerlei facetten van het leven in 2020. In een nieuwsbericht blikt het SCP (Sociaal Cultureel Planbureau) terug om te kijken hoeveel van die toekomstbeelden daadwerkelijk zijn uitgekomen. Hier zijn tien van de meest opmerkelijke voorspellingen die in grote mate werkelijkheid zijn geworden:
- Persoonlijker mediagebruik
Nederlanders voorspelden dat het mediagebruik zich steeds meer zou individualiseren, met minder focus op traditionele media en meer mogelijkheden om zelf te bepalen wat we kijken of luisteren. Dit klopt: de populariteit van streamingdiensten en on-demand kijken heeft traditionele televisie voor een groot deel vervangen. - Geslachtskeuze bij kinderen blijft gevoelig
In 2004 dacht de helft van de bevolking dat het mogelijk zou zijn om het geslacht van een kind te kiezen, maar de meesten vonden dit moreel ongewenst. Hoewel de techniek inmiddels bestaat, blijft geslachtskeuze maatschappelijk een taboe. - Euthanasie breed geaccepteerd
Destijds verwachtte men dat euthanasie bij ondraaglijk lijden algemeen geaccepteerd zou zijn in 2020. Deze verwachting is realiteit geworden, hoewel het debat over euthanasie bij andere vormen van lijden nog steeds speelt. - Toenemende eenzaamheid en afhankelijkheid
Nederlanders voorzagen een toekomst waarin meer mensen vereenzamen en waar ouderen steeds meer afhankelijk worden van familieleden voor hun zorg. Deze zorgen zijn werkelijkheid geworden: het aantal eenzame mensen en de druk op mantelzorgers zijn toegenomen. - Rooskleurige verwachtingen over ziektebehandelingen
De bevolking was optimistisch over de vooruitgang in de genezing van ziekten als dementie en kanker, maar medische experts temperden die verwachtingen al in 2004. Hun realistische voorspellingen kwamen uit: doorbraken bleven uit. - Elektronisch patiëntendossier is nog niet universeel
Hoewel er nu een uniek zorgnummer is voor elke patiënt, is een landelijk elektronisch patiëntendossier nog steeds niet volledig geïmplementeerd. De voorspelling is deels uitgekomen, maar de realiteit bleef achter bij de verwachtingen. - Internet altijd en overal beschikbaar
In 2004 was breedbandinternet nog relatief nieuw, maar de snelle groei van mobiel internet was al zichtbaar. De verwachting was dat internet overal beschikbaar zou zijn, en dit bleek zelfs sneller te gaan dan toen gedacht. - Bezorgdheid over cybercriminaliteit
Nederlanders verwachtten dat ICT-ontwikkelingen cybercriminaliteit met zich mee zouden brengen. Inderdaad zijn veel face-to-face diensten vervangen door online alternatieven, en cyberveiligheid is een groeiende zorg. - Hogere pensioenleeftijd
De voorspelling dat de pensioenleeftijd omhoog zou gaan, kwam ook uit. In 2020 is de pensioenleeftijd verhoogd naar 66 jaar en 4 maanden. - Sociale zekerheid onder druk
Nederlanders voorzagen een toekomst waarin uitkeringsgerechtigden, zoals AOW’ers, meer financiële moeilijkheden zouden ervaren door een afnemende sociale zekerheid. Deze verwachting werd bewaarheid, aangezien de koopkracht van deze groepen relatief is achtergebleven.
Een toekomst die we deels zagen aankomen
Hoewel niet alle voorspellingen in 2004 klopten, laat de terugblik uit het SCR-rapport van dat jaar zien dat een verrassend aantal trends in grote lijnen is uitgekomen. Het toont hoe bepaalde maatschappelijke ontwikkelingen vaak al in de kiem zichtbaar zijn, zelfs als de exacte vorm soms onverwacht blijft. Het reflecteren op deze verwachtingen maakt duidelijk dat het schetsen van een toekomstbeeld soms verrassend accuraat kan zijn.