De Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) 2023-2024 van GGD Brabant-Zuidoost biedt inzicht in de regionale gezondheidsuitdagingen en weerspiegelt de invloed van demografische en maatschappelijke ontwikkelingen op de gezondheid van inwoners. Deze regionale VTV is een uitstekend voorbeeld van hoe de landelijke VTV van het RIVM op lokaal niveau wordt doorvertaald en aangepast aan de specifieke context van de regio Zuidoost-Brabant.
Inhoud van de VTV 2023-2024: Kerninzichten
De regio Zuidoost-Brabant zal naar verwachting groeien van 803.000 naar ruim 850.000 inwoners in 2040. Deze bevolkingsgroei, samen met andere ontwikkelingen zoals vergrijzing en digitalisering, beïnvloedt de gezondheid van de inwoners aanzienlijk. De VTV 2023-2024 identificeert verschillende kwetsbare doelgroepen, waaronder de lhbtq+-gemeenschap, expats, en arbeidsmigranten, en onderzoekt de impact van hun specifieke leefomstandigheden op de gezondheid.
Een voorbeeld is de gezondheidssituatie van arbeidsmigranten in de regio. Het aantal arbeidsmigranten zal naar verwachting blijven groeien met 4-5% per jaar tot 2030. De VTV belicht hoe de woon-, werk- en leefomstandigheden van deze groep invloed hebben op hun gezondheid en welzijn. Dit vraagt om een integrale aanpak om hun welbevinden te vergroten.
Ook wordt er aandacht besteed aan de mentale gezondheid van jongeren, waarbij de impact van prestatiedruk, eenzaamheid, en de digitale omgeving wordt benadrukt. De VTV pleit voor een brede aanpak die niet alleen gericht is op medische zorg, maar ook op sociale interventies en preventief beleid in samenwerking met onderwijs en lokale instellingen.
Regionale doorvertaling: Van landelijk beleid naar lokale aanpak
De VTV 2023-2024 van GGD Brabant-Zuidoost bouwt voort op de landelijke VTV door de nationale inzichten te vertalen naar lokale contexten. De landelijke VTV biedt een macro-analyse van gezondheidsontwikkelingen, maar regionale VTV’s zoals die van Zuidoost-Brabant stellen lokale beleidsmakers in staat om specifieke interventies te ontwikkelen die aansluiten bij de unieke kenmerken en behoeften van de regio.
Zo zijn thema’s zoals mentale gezondheid, beeldschermgebruik onder jongeren, en de positie van expats en arbeidsmigranten uitgewerkt in infographics en themakaarten die specifiek voor de regio zijn ontwikkeld. Deze lokale analyses worden gekoppeld aan landelijke beleidsakkoorden, zoals het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), wat de samenhang en consistentie tussen nationaal en regionaal beleid versterkt.
Ontwikkeling van regionale VTV’s en toolkit
De ontwikkeling van regionale VTV’s begon in 2008, toen de behoefte aan lokaal maatwerk steeds duidelijker werd. Gemeenten en GGD’en zochten naar manieren om gezondheid op lokaal niveau effectief te monitoren en te verbeteren. In samenwerking met het RIVM werd in 2010 een Toolkit ontwikkeld die GGD’en ondersteunde bij het opstellen van regionale volksgezondheidsrapportages.
Deze Toolkit bood richtlijnen voor zowel de inhoud als het proces van het maken van een regionale VTV en werd tot 2017 via een aparte website aangeboden. Echter, vanwege het beëindigen van het project in 2015, werd de Toolkit niet meer geactualiseerd en is de website sinds 2017 offline gehaald. Hoewel de officiële ondersteuning is gestopt, blijven veel GGD’en gebruikmaken van de methodieken die destijds zijn ontwikkeld.
Voorbeeld voor doorvertalen van toekomstverkenningen
Het voorbeeld van de VTV 2023-2024 van GGD Brabant-Zuidoost is interessant voor professionals die zich bezighouden met toekomstverkenningen, omdat het laat zien hoe nationale trends en inzichten op een effectieve manier kunnen worden aangepast aan lokale omstandigheden en uitdagingen. Dit proces van doorvertaling naar regionaal niveau illustreert de noodzaak en de complexiteit van het contextualiseren van data en scenario’s om relevante en toepasbare beleidsmaatregelen te ontwikkelen. Door te begrijpen hoe een toekomstverkenning als de VTV op maat gemaakt wordt voor een specifieke regio, kunnen toekomstverkenners leren hoe ze met variërende demografische, sociale en economische factoren moeten omgaan om bruikbare en impactvolle aanbevelingen te doen voor lokaal beleid. Het biedt daarmee waardevolle inzichten in het gebruik van zowel kwantitatieve data als kwalitatieve methoden om een breed scala aan lokale stakeholders te betrekken en samenhang te creëren tussen nationale en regionale beleidsdoelen.
Bekijk de VTV 2023-2024 van GGD Brabant-Zuidoost online op de website van de GGD Brabant-Zuidoost