Mulier Instituut (2024): Benodigde ruimte voor sport in 2040

Het rapport “Ruimte voor Sport in 2040”, opgesteld door het Mulier Instituut in opdracht van NOC*NSF en het Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS), biedt een overzicht van de verwachte ruimtebehoefte voor sport in Nederland.

Belangrijkste Trends en Ontwikkelingen

1. Toenemende Druk op Sportaccommodaties
   • Het rapport benadrukt dat de druk op sportaccommodaties toeneemt, vooral in verstedelijkte gebieden. Dit komt voort uit de stijgende sportdeelname en de groeiende bevolking. De accommodatie druk wordt geschat te stijgen tussen de 3% en 17% tot 2040, afhankelijk van het scenario.
2. Demografische Veranderingen
   • De bevolking tussen de 6 en 80 jaar zal naar verwachting met ongeveer 5,2% toenemen. Er zijn significante verschillen in groei en krimp tussen leeftijdsgroepen en regio’s. Bijvoorbeeld, de groep ouderen (60-79 jaar) zal naar verwachting groeien, terwijl het aantal volwassenen (40-59 jaar) afneemt.
3. Verschillen tussen Stedelijke en Niet-Stedelijke Gebieden
   • In stedelijke gebieden ligt de nadruk op efficiënt ruimtegebruik, toegankelijkheid en sociale integratie. In niet-stedelijke gebieden ligt de focus op bereikbaarheid, gemeenschapszin en behoud van leefbaarheid.
4. Veranderende Sportdeelname
   • Er is een verschuiving in hoe mensen sporten, waarbij traditionele sporten en nieuwe, alternatieve vormen van bewegen (zoals yoga en padel) steeds populairder worden. Dit vraagt om flexibele en multifunctionele sportaccommodaties.
5. Openbare Ruimte als Sportlocatie
   • De openbare ruimte wordt steeds vaker gebruikt voor sportactiviteiten, wat zowel kansen als uitdagingen met zich meebrengt. Deze trend is versterkt door de COVID-19-pandemie, waarbij het gebruik van openbare ruimtes voor sport en recreatie toenam.

Toekomstscenario’s

Het rapport schetst verschillende scenario’s voor de ruimtebehoefte voor sport in 2040, namelijk:

Scenario 1: Sportdeelname op basis van bevolkingsprognose

In dit scenario wordt de sportdeelname gemodelleerd op basis van de verwachte bevolkingsgroei zonder rekening te houden met andere trends. Het uitgangspunt is dat de sportdeelname alleen afhankelijk is van demografische veranderingen. Dit betekent dat de groei of afname van het aantal sporters direct gerelateerd is aan de stijging of daling van de bevolking in verschillende leeftijdsgroepen.

Kenmerken:

• Groei in jongeren: De verwachting is dat het aantal jongeren (6-17 jaar) licht zal toenemen, wat de vraag naar sportfaciliteiten voor jeugdigen kan vergroten.
• Afname van volwassenen: Het aantal volwassenen (40-59 jaar) zal afnemen, wat mogelijk leidt tot een dalende vraag naar bepaalde sportfaciliteiten die populair zijn bij deze groep.
• Verschillende regionale behoeften: Stedelijke gebieden kunnen geconfronteerd worden met een toenemende druk op sportaccommodaties door de groeiende bevolking, terwijl krimpregio’s met afname van inwoners mogelijk met een andere situatie omgaan.

Scenario 2: Sportdeelname op basis van bevolkingsprognose en trendmatige ontwikkeling

Dit scenario combineert bevolkingsprognoses met trendmatige ontwikkelingen in de sportdeelname. Hier wordt gekeken naar historische data en trends in sportparticipatie om een beter beeld te krijgen van de toekomstige sportdeelname.

Kenmerken:

• Veranderende sportvoorkeuren: Er wordt rekening gehouden met de verschuivingen in sportvoorkeuren, zoals de stijgende populariteit van fitness en nieuwe sportvormen (bijv. padel en yoga), die de totale sportdeelname kunnen beïnvloeden.
• Impact van beleid: Het scenario kan ook de impact van beleidsinitiatieven meenemen, zoals het Nationaal Sportakkoord dat gericht is op het verhogen van de sportdeelname onder verschillende bevolkingsgroepen.
• Regionale verscheidenheid: De regionale verschillen in sportdeelname kunnen nog verder worden geanalyseerd, waardoor inzicht wordt verkregen in hoe verschillende gemeenschappen zich aanpassen aan veranderende behoeften.

Scenario 3: Sportdeelname op basis van bevolkingsprognose en vertaalde ambitie van NOC*NSF en het POS

In dit meest optimistische scenario worden de ambities van NOC*NSF en het Platform Ondernemende Sportaanbieders geïntegreerd in de prognoses. Dit scenario gaat ervan uit dat er actieve maatregelen worden genomen om sportdeelname te verhogen en dat deze ambities werkelijkheid worden.

Kenmerken:

• Stijgende ambities: Dit scenario veronderstelt dat NOC*NSF en het POS erin slagen om hun doelen voor sportdeelname te realiseren, wat kan leiden tot een aanzienlijke stijging van het aantal sporters.
• Focus op inclusiviteit: De focus ligt op het verhogen van de inclusiviteit in de sport, met speciale aandacht voor doelgroepen zoals ouderen, mensen met een beperking en inwoners van achterstandsgebieden.
• Innovatieve oplossingen: Dit scenario kan ook innovatieve oplossingen omvatten, zoals het ontwikkelen van multifunctionele sportaccommodaties en het benutten van openbare ruimtes voor sportactiviteiten.

Uitdagingen en Kansen

• Uitdagingen:
  • De beperkte ruimte in stedelijke gebieden en de concurrentie met andere functies zoals woningbouw en infrastructuur maken het uitdagend om voldoende sportaccommodaties te behouden en uit te breiden.
  • De vergrijzing van de bevolking vraagt om een specifieke benadering om ouderen actief te betrekken bij sport en beweging.
• Kansen:
  • Investeren in multifunctionele sportaccommodaties kan de druk op bestaande faciliteiten verlichten en bijdragen aan een hogere sportdeelname.
  • De focus op toegankelijkheid en inclusiviteit biedt kansen voor een breder bereik van sporters en kan sociale cohesie bevorderen.

Gebruikte Methodologie

De methodologie van het onderzoek omvatte document- en data-analyse om relevante ontwikkelingen in het sportlandschap in kaart te brengen. De analyses zijn uitgevoerd op basis van:

• Bevolkingsprognoses.
• Trendmatige ontwikkeling van sportdeelname.
• Ambities van NOC*NSF en het POS voor sportdeelname.

Doel en doelgroep van het rapport

Het doel van het rapport is om inzicht te geven in de ruimtebehoefte voor sport en om beleidsmakers, gemeenten en sportorganisaties te ondersteunen bij het maken van weloverwogen beslissingen over sportinfrastructuur. De doelgroep omvat overheden, maatschappelijke organisaties, sportverenigingen en andere stakeholders die betrokken zijn bij sport en bewegen.

Conclusie

Het rapport “Ruimte voor Sport in 2040” biedt inzichten in de toekomstige behoeften aan sportaccommodaties in Nederland. De bevindingen benadrukken zowel de urgentie als de kansen voor het verbeteren van de sportinfrastructuur in een veranderend demografisch landschap.

De publicatie is beschikbaar op de website van het Mulier Instituut