WEF (2025): Future of Jobs Report 2025

Sinds 2016 publiceert het World Economic Forum (WEF) regelmatig het Future of Jobs Report. Het rapport uit 2025 onderzoekt de belangrijkste trends, uitdagingen en kansen die de wereldwijde werkgelegenheid beïnvloeden tussen 2025 en 2030. De editie van 2025 biedt nieuwe inzichten in de veranderende dynamiek van werk, waarbij de nadruk ligt op generatieve AI, de groene transitie en geopolitieke spanningen. Het rapport benadrukt dat samenwerking en aanpassing essentieel zijn om de kansen en uitdagingen van deze trends aan te pakken.

Belangrijkste conclusies

• Reskilling en upskilling zijn essentieel: 59% van de werknemers zal nieuwe vaardigheden moeten leren om relevant te blijven.
• Banen met de hoogste groei: AI-specialisten, softwareontwikkelaars, en milieudeskundigen.
• Banen met de hoogste daling: administratieve functies zoals kassamedewerkers en gegevensinvoerders.
• Samenwerking tussen mens en machine wordt de norm, waarbij automatisering taken overneemt, maar menselijke input blijft nodig voor creativiteit en besluitvorming.

Doel van het rapport

Het rapport richt zich op een breed internationaal publiek van beleidsmakers, bedrijfsleiders, onderzoekers en arbeidsmarktexperts. Het doel is inzicht te bieden in structurele veranderingen in de arbeidsmarkt en beleids- en strategische aanbevelingen te doen voor een inclusieve en duurzame werkgelegenheid. De nadruk ligt op data-gedreven analyses en vooruitzichten tot 2030, gebaseerd op de input van meer dan 1.000 werkgevers wereldwijd. De editie van 2025 onderscheidt zich door haar uitgebreide geografische dekking (55 economieën en 22 industrieclusters) en door haar nadruk op generatieve AI. Deze technologie, die sinds 2022 exponentieel is gegroeid, wordt gepositioneerd als een van de belangrijkste transformatieve krachten in de arbeidsmarkt. Ook de bredere aandacht voor de groene transitie en de samenwerking met datapartners zoals LinkedIn en Coursera zijn unieke kenmerken van deze editie.

Methode

Het rapport is gebaseerd op een enquête onder meer dan 1000 werkgevers wereldwijd, die volgens het WEF meer dan 14 miljoen werknemers representeren. Door deze gegevens te combineren met macro-economische analyses en case studies, schetst het rapport toekomstpersprectieven op de toekomstige arbeidsmarkt. Het rapport is dus gebaseerd op uitgebreide data en analyses, maar de afhankelijkheid van samenwerkingspartners en werkgeverspercepties introduceert enige subjectiviteit. Ook kan het gebruik van de data van de betreffende partners betekenen dat de analyse meer gericht is op trends in de formele arbeidsmarkt en minder op informele werkgelegenheid, wat een beperking kan vormen.

Ook is er een sterke geografische en sectorale bias: Er is een sterke focus op grotere en meer ontwikkelde economieën. Lage-inkomenslanden en informele sectoren zijn mogelijk ondervertegenwoordigd. En hoewel 22 industrieën worden behandeld, kan de nadruk op technologie- en kennisintensieve sectoren leiden tot een minder compleet beeld van sectoren zoals landbouw of informele dienstverlening.

Voor verschillende sectoren, zoals gezondheidszorg, technologie, onderwijs en productie, worden in het rapport wel aparte analyses gepresenteerd, waarin trends zoals automatisering of groene technologieën centraal staan. Hoewel het rapport een waardevolle bron is, moet het worden aangevuld met regionale en sectorspecifieke analyses voor een vollediger beeld.

Trends: technologische vooruitgang, groene transitie, demografische verschuivingen, geo-economische fragmentatie en economische onzekerheid

De belangrijkste boodschap van het rapport is dat de mondiale arbeidsmarkt voor ingrijpende veranderingen staat, aangedreven door vijf grote trends:

1. Technologische vooruitgang: Vooral generatieve AI en automatisering herdefiniëren werk en vaardigheden.
2. Groene transitie: Klimaatverandering stimuleert de groei van banen in duurzame energie en milieubeheer.
3. Demografische verschuivingen: Een vergrijzende bevolking in hoge-inkomenslanden en een groeiende jonge beroepsbevolking in lage-inkomenslanden creëren regionale uitdagingen en kansen.
4. Geoeconomische fragmentatie: Handelsbeperkingen en geopolitieke spanningen beïnvloeden supply chains en investeringen.
5. Economische onzekerheid: Hoge kosten van levensonderhoud en inflatie dwingen bedrijven om veerkrachtige strategieën te ontwikkelen.

1. Technologische transformatie

Technologie blijft een belangrijke drijvende kracht achter de arbeidsmarkttransformatie. Het rapport legt de nadruk op enkele specifieke technologieën die een grote impact hebben:

Generatieve AI (GenAI): Sinds de introductie van tools zoals ChatGPT in 2022, zijn investeringen in AI-technologieën exponentieel gegroeid. GenAI maakt complexe taken toegankelijker door natuurlijke taalverwerking, wat zowel productiviteit als de rolverdeling in werkfundamenteel verandert.

Robots en autonome systemen: Deze technologieën worden verwacht 58% van de bedrijven wereldwijd te transformeren. Toepassingen in productie en logistiek zijn hierbij leidend.

Energieopwekking en opslag: Technologieën voor duurzame energieopslag worden steeds belangrijker naarmate de energietransitie verder doorzet.

Andere technologieën: Innovaties zoals nieuwe materialen, kwantumcomputing en biotechnologie hebben opkomende maar minder breed gedragen impact op specifieke sectoren.

Technologie creëert nieuwe banen zoals data-analisten, AI-specialisten en softwareontwikkelaars. Tegelijkertijd leidt het tot een afname in routinematige banen, zoals administratieve functies en kassamedewerkers.

2. Groene transitie

Klimaatverandering en de wereldwijde inspanningen om emissies te verminderen zijn krachtige katalysatoren voor verandering in de arbeidsmarkt. Bedrijven investeren in:

• Klimaatmitigatie: Het terugdringen van CO₂-uitstoot stimuleert de vraag naar beroepen zoals hernieuwbare energie-ingenieurs en milieuspecialisten.
• Klimaatadaptatie: Bedrijven passen zich aan nieuwe klimaatrealiteiten aan, wat vraagt om specialisten in infrastructuur en risicobeheer.

Invloed op banen:

• Vaardigheden: Groene vaardigheden en milieubewustzijn worden steeds belangrijker. Toch is er een kloof tussen de vraag naar en het aanbod van deze vaardigheden.
• Positieve groei: Functies zoals duurzame energie-ingenieurs en specialisten in elektrische voertuigen behoren tot de snelst groeiende rollen.

3. Demografische verschuivingen

De wereld ervaart twee tegengestelde demografische trends:

1. Vergrijzing in hogere-inkomenslanden: Dit verhoogt de afhankelijkheidsratio en leidt tot een grotere vraag naar zorg- en gezondheidsberoepen, zoals verpleegkundigen en sociale werkers.
2. Groeiende werkende populaties in lage-inkomenslanden: Jonge bevolkingen in landen zoals India en Sub-Sahara Afrika komen in groten getale de arbeidsmarkt op. Dit biedt kansen voor werkgelegenheid in onderwijs en infrastructuur.

Invloed op banen:

• Groeiende jongere bevolkingsgroepen zorgen voor een toename in onderwijsgerelateerde functies en opkomende industrieën.
• Vergrijzing stimuleert zorgberoepen.

4. Geoeconomische fragmentatie

Geopolitieke spanningen en handelsbeperkingen hebben vergaande gevolgen voor de wereldwijde economie en arbeidsmarkt:

• Handels- en investeringsbeperkingen: Meer dan 20% van de bedrijven geeft aan dat deze beperkingen hun operaties transformeren. De toename van protectionisme en handelsconflicten verstoort wereldwijde toeleveringsketens.
• Regionalisering van productie: Bedrijven investeren meer in reshoring (terugbrengen van productie naar eigen land) en offshoring (uitbesteding naar specifieke regio’s).

Invloed op banen:

Banen in sectoren zoals beveiliging, logistiek en technologie (bijvoorbeeld cybersecurity) nemen toe door de groeiende behoefte aan bedrijfszekerheid en aanpassingen in supply chains.

5. Economische onzekerheid

De wereldwijde economische vooruitzichten zijn gemengd, met regionale verschillen:

• Inflatie en kosten van levensonderhoud: Hoewel inflatie afneemt, blijft de kostenstijging een transformatieve factor voor 50% van de bedrijven.
• Langzamere groei: Economieën in lage-inkomenslanden worden onevenredig zwaar getroffen door stijgende prijzen en beperkte toegang tot basisbehoeften.

Invloed op banen:

• Sectoren zoals voedselproductie, logistiek en de zorg profiteren van hogere werkgelegenheid, terwijl administratieve en routinematige functies afnemen.
• Bedrijven richten zich meer op veerkrachtige vaardigheden zoals creatief denken, flexibiliteit en aanpassingsvermogen om deze onzekerheid te managen.

Toekomstbeelden voor 2030

Het Future of Jobs Report 2025 beschrijft geen expliciete toekomstscenario’s in de traditionele zin (zoals gedefinieerde verhaallijnen over mogelijke toekomsten), maar het presenteert wel geprojecteerde trends en verwachte uitkomsten die samen een beeld schetsen van verschillende mogelijke toekomstpaden voor de arbeidsmarkt. Zoals:

Het rapport schetst verschillende toekomstbeelden, zoals:

• 1. Toekomstbeeld: netto werkgelegenheidsgroei
  Het rapport schetst een toekomst waarin technologische vooruitgang en macrotrends zoals de groene transitie netto meer banen creëren dan vernietigen. Specifieke kenmerken van dit scenario zijn:
  Nieuwe banen: Er wordt verwacht dat 170 miljoen nieuwe banen ontstaan tegen 2030, vooral in technologie, zorg en groene energie.
  Netto werkgelegenheidsgroei: Hoewel 92 miljoen banen worden verdrongen door automatisering en andere trends, blijft er een netto groei van 78 miljoen banen (7% van de huidige wereldwijde formele werkgelegenheid).
  Technologiegedreven groei: Functies zoals AI-specialisten, softwareontwikkelaars, en milieudeskundigen behoren tot de snelst groeiende categorieën.
  
  2. Toekomstbeeld: baanverlies en toenemende ongelijkheid
  Een ander toekomstbeeld benadrukt de uitdagingen van technologische en economische transformatie:
  Banenverlies: Traditionele administratieve functies, zoals data-entrymedewerkers, kassamedewerkers en secretarieel personeel, krimpen aanzienlijk door automatisering.
  Vaardigheidskloof: Bijna 40% van de huidige vaardigheden wordt irrelevant, wat de ongelijkheid vergroot tussen werknemers die kunnen bijscholen en degenen die achterblijven.
  Regionale ongelijkheden: Lage-inkomenslanden hebben moeite om te profiteren van technologische vooruitgang, terwijl geavanceerde economieën sneller profiteren van automatisering en AI.
  
  3. Toekomsbeeld: aanhoudende economische en politieke onzekerheid
  Dit scenario weerspiegelt een toekomst waarin economische onzekerheid en geopolitieke fragmentatie de arbeidsmarkt blijven beïnvloeden:
  Geoeconomische spanningen: Handelsbeperkingen en regionalisering verminderen de openheid van markten, wat vooral kleinere economieën raakt.
  Focus op veerkracht: Bedrijven investeren meer in veerkrachtige werknemersvaardigheden zoals creatief denken, flexibiliteit en aanpassingsvermogen.
  Groene transitie-uitdagingen: Terwijl er een groeiende vraag is naar groene banen, blijft het aanbod van werknemers met de juiste vaardigheden achter, wat de voortgang van klimaatdoelen vertraagt.
  
  4. Toekomstbeeld: menselijke-machine samenwerking
  In dit toekomstbeeld werken mensen en machines steeds nauwer samen:
  Automatisering en augmentatie: Tegen 2030 wordt een derde van alle werk gedaan door een combinatie van mensen en technologie, wat vraagt om nieuwe manieren van samenwerking.
  Veranderende rol van werknemers: Technologie ondersteunt menselijke taken, waardoor werknemers zich kunnen richten op creativiteit en strategisch denken.
  Sectorale verschillen: Sectoren zoals telecommunicatie en energie hebben de hoogste niveaus van automatisering, terwijl gezondheidszorg en overheid meer gericht blijven op samenwerking tussen mens en machine.

Deze projecties benadrukken de complexiteit en veelzijdigheid van de toekomst van werk. Hoewel de toekomstbeelden coherent zijn, bevatten ze spanningen, zoals de tegenstelling tussen technologische kansen en de risico’s van banenverlies.

Trends die elkaar versterken en spanningen tussen trends

De verschillende trends die benoemd worden kunnen elkaar versterken en een aantal wordt beïnvloed door gedeelde drijvende krachten. Echter, de spanningen tussen banengroei en vaardigheden, technologie en ongelijkheid, en mondiale samenwerking versus fragmentatie benadrukken de complexiteit van de arbeidsmarkttransitie. Deze paradoxen onderstrepen de noodzaak van gerichte beleidsmaatregelen en strategische investeringen om de voordelen van de transformaties te maximaliseren en de risico’s te beperken.

Afhankelijkheden:

1. Technologische vooruitgang: een bron van banen én transformatie

• Banengroei: Technologie creëert nieuwe functies, zoals AI-specialisten, data-analisten en softwareontwikkelaars, die nodig zijn om de infrastructuur van de vierde industriële revolutie op te bouwen en te onderhouden.
• Herverdeling van werk: In plaats van volledige vervanging van menselijk werk, verschuift technologie routinetaken naar machines, waardoor werknemers zich kunnen richten op creativiteit, innovatie en strategische besluitvorming.
• Integratie met andere trends: Technologische vaardigheden, zoals digitale geletterdheid en kennis van automatisering, zijn essentieel in de context van de groene transitie en de verschuiving naar duurzamere economische modellen.

2. De groene transitie: banen en vaardigheden in opkomst

• Nieuwe banen in duurzaamheid: Functies zoals hernieuwbare energie-ingenieurs, milieumanagers en specialisten in circulaire economie ontstaan in hoog tempo. Deze posities vereisen technologische vaardigheden die ook in andere sectoren relevant zijn, zoals gegevensanalyse en projectbeheer.
• Samenwerking tussen technologie en duurzaamheid: Technologie speelt een cruciale rol in de groene transitie. Innovaties zoals AI en geavanceerde automatisering verbeteren de efficiëntie van duurzame energieopwekking, emissiereductie en recyclingprocessen. Dit benadrukt hoe de groene en technologische transities elkaar versterken.

3. Demografische verschuivingen en technologie

• Aanpassing aan vergrijzing: Technologie wordt ingezet om de impact van een vergrijzende bevolking in hoge-inkomenslanden te verzachten. Dit omvat toepassingen zoals robots in de zorg en digitale oplossingen om ouderen langer zelfstandig te laten wonen.
• Jonge beroepsbevolking: In regio’s met groeiende jonge populaties biedt de integratie van technologie nieuwe kansen, zoals het verbeteren van toegang tot online onderwijs en training in digitale vaardigheden.

Paradoxen en spanningen:

1. Banengroei versus vaardighedenkloof

• Uitdaging: Hoewel technologische en groene transities netto meer banen creëren, blijft er een aanzienlijke kloof in vaardigheden. Zonder grootschalige investeringen in bijscholing en levenslang leren blijven veel werknemers achter. Dit probleem is bijzonder acuut in regio’s met beperkte toegang tot onderwijs en training.
• Risico’s: De vaardighedenkloof kan leiden tot groeiende ongelijkheid, waarbij alleen goed opgeleide werknemers profiteren van nieuwe banen, terwijl anderen geconfronteerd worden met werkloosheid en economische onzekerheid.

2. Technologie als schepper én vernietiger van banen

• Tweedeling in werkgelegenheid: Terwijl technologie hooggespecialiseerde functies creëert, verdwijnen routinematige banen zoals administratieve functies, kassamedewerkers en gegevensinvoerders. Dit vergroot de kloof tussen laaggeschoolde en hoogopgeleide werknemers.
• Ongelijkheid vergroten: Regio’s en sectoren met beperkte toegang tot technologie en digitale infrastructuur lopen achter, wat de ongelijkheid tussen landen en economieën vergroot.

3. Geopolitieke fragmentatie versus globalisering

• Noodzaak van samenwerking: Zowel de technologische als de groene transitie vereisen mondiale samenwerking om schaalvoordelen te benutten en de meest dringende uitdagingen, zoals klimaatverandering, aan te pakken.
• Beperkingen door geopolitieke spanningen: Handelsbeperkingen, protectionisme en regionale conflicten belemmeren deze samenwerking. Dit kan leiden tot inefficiëntie, zoals duplicatie van technologieontwikkeling, en minder cohesie in wereldwijde arbeidsmarkten.
• Regionale ongelijkheid: Fragmentatie kan de afhankelijkheid van ontwikkelingslanden vergroten en hun toegang tot technologie en kapitaal beperken, wat een negatieve impact heeft op hun economische groei.

Regionale vergelijkingen

Uit het rapport komen duidelijke regionale verschillen naar voren:

• Europa: Voorloper in de groene transitie en sterk gericht op reskilling.
• Noord-Amerika: Focus op technologische innovatie en automatisering.
• Lage-inkomenslanden: Prioriteit voor basiseducatie en digitale toegang.
• Azië: Groei in werkende populaties en regionale integratie in supply chains.

De impact van trends verschilt per regio, wat tot schijnbare tegenstrijdigheden leidt, zoals bijvoorbeeld: Hoge-inkomenslanden richten zich meer op automatisering en technologie, terwijl lage-inkomenslanden te maken hebben met uitdagingen zoals onvoldoende toegang tot deze technologieën.

Specifiek voor Nederland

Het Future of Jobs Report 2025 beschrijft enkele trends, inzichten en uitdagingen die specifiek relevant zijn voor Nederland:

1. Verwachte tekorten in arbeidsmarkt

• Talenttekorten: 56% van de bedrijven in Nederland verwacht moeilijkheden bij het aantrekken van geschikt personeel in de periode 2025-2030, terwijl slechts 15% verbeteringen in de beschikbaarheid van talent verwacht​.
• Oplossingsstrategieën: Nederlandse bedrijven zetten in op geavanceerde automatisering (86%), het bijscholen van werknemers (83%) en het aantrekken van talent met nieuwe vaardigheden (71%) om deze tekorten te overbruggen​.

2. Belang van diversiteit, gelijkheid en inclusie (DEI)

• DEI-strategieën: 64% van de bedrijven in Nederland plant specifieke doelen en quota voor diversiteit, en 46% integreert diversiteitsinitiatieven in hun supply chains. Dit weerspiegelt een sterke nadruk op het vergroten van de talentpool door inclusieve werkstrategieën​.

3. Automatisering en vaardigheden

• Focus op automatisering: Bedrijven in Nederland hebben een bovengemiddelde focus op het automatiseren van processen en taken, wat hen onderscheidt van andere regio’s. Dit wordt gezien als een directe reactie op de krapte in de arbeidsmarkt​.
• Vaardigheden in opkomst: Net als wereldwijd is er een groeiende vraag naar technologische vaardigheden zoals AI, data-analyse en netwerkbeveiliging, naast flexibiliteit en veerkracht​.

4. Demografische uitdagingen

• Vergrijzing: Nederland kampt met een ouder wordende beroepsbevolking, wat de behoefte aan hertraining en ondersteuning van oudere werknemers benadrukt​

De volledige publicatie is te downloaden op de website van het WEF

Op de website zijn naast het rapport ook inforgraphics te vinden en drie korte video’s over de belangrijkste inzichten.

Eerdere edities

Sinds 2016 publiceert het World Economic Forum (WEF) het Future of Jobs Report als een tweejaarlijkse analyse van de wereldwijde arbeidsmarkttransities. Deze rapporten bieden inzicht in de impact van technologie, macro-economische trends en demografische verschuivingen op werkgelegenheid en vaardigheden.

De editie van 2025 onderscheidt zich door haar uitgebreide geografische dekking (55 economieën en 22 industrieclusters) en door haar nadruk op generatieve AI. Deze technologie, die sinds 2022 exponentieel is gegroeid, wordt voor het eerst gepositioneerd als een van de belangrijkste transformatieve krachten in de arbeidsmarkt. Ook de bredere aandacht voor de groene transitie en de samenwerking met datapartners zoals LinkedIn en Coursera zijn unieke kenmerken van deze editie.

Eerdere rapporten benadrukten de opkomst van de “vierde industriële revolutie” (2016), de versnelling van digitalisering door COVID-19 (2020) en veerkrachtstrategieën in reactie op economische onzekerheid (2023).

Lees ook over de eerdere edities van het WEG Future of Jobs report:

WEF (2025): Future of Jobs Report 2025

WEF, 2023: Future of Jobs Report 2023

WEF (2020): Future of Jobs Report 2020

WEF (2018): Future of Jobs Report 2018

WEF (2016): Future of Jobs Report 2016